Bestuur, inwoners en financiën

Voorziening APPA (€ 2.386.000 N - I)

De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wet APPA (Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers) en moet een voorziening treffen voor de (toekomstige) pensioenverplichtingen van (oud-) bestuurders. In 2025 heeft er, in opdracht van het Ministerie van BZK, een onderzoek plaatsgevonden naar de benodigde waarden voor pensioen reserveringen. De uitkomsten daarvan heeft de gemeente in december 2025 ontvangen. Op basis van dit onderzoek en het advies van de commissie BBV over de APPA reserveringen is er ruim € 2,3 miljoen bijgestort in de voorziening. Hierbij is rekening gehouden met de verwachting dat, vanwege de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, het opgebouwde pensioenvermogen per 1-1-2028 moet worden overgedragen aan het ABP.

Overige verschillen (€ 203.000 V – I)

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Erfpacht Ecofactorij (€ 1.545.000 N – I)
De afkoop van de erfpachtcanon leidt tot een incidentele baat van € 1,5 miljoen en tegelijk een incidentele last van € 1,5 miljoen vanwege afboeking van de boekwaarde.

Verduurzaming vastgoed 2.0 (€ 189.000 V – I)
De uitvoering van de verduurzamingsprojecten heeft een lichte vertraging opgelopen. Deze vertraging wordt veroorzaakt door de beperkte interne capaciteit die momenteel beschikbaar is voor de realisatie van de werkzaamheden. Hierdoor vallen de algemene kosten voor verduurzaming van de panden in 2025 lager uit.

Kanaalzone Noord: Locatie Fuite (€ 9.000.000 V – I)
De geraamde verplaatsingsvergoeding van € 9 miljoen aan Bakkerij Fuite is in 2025 niet besteed. In de overeenkomst is afgesproken dat de eerste betaling zal plaatsvinden bij het in werking treden van de anterieure overeenkomst. Deze anterieure overeenkomst is nog niet overeengekomen in 2025, maar wordt naar verwachting in het voorjaar 2026 ondertekend. De transactie schuift hierdoor een jaar door. In de eerste begrotingswijziging van 2026 zal de € 9,0 miljoen euro opnieuw worden begroot.

Overige verschillen (€ 184.000 V – I)

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Erfpacht Ecofactorij (€ 1.545.000 V – I)

De afkoop van de erfpachtcanon in 2025 leidt tot een incidentele baat van € 1,5 miljoen en tegelijk een incidentele last van € 1,5 miljoen vanwege afboeking van de boekwaarde.

Grondruil strategische voorraad Grondbedrijf (€ 445.000 V - I)

In 2025 heeft een grondruil plaatsgevonden in Zuidbroek. Hiervoor heeft de gemeente € 445.000 aan incidentele baten ontvangen die niet waren begroot.

Verkoop appartementen Paslaan (€ 381.000 V – I)
Met name de verkoopopbrengst van € 631.000 boven de boekwaarde van de appartementen Paslaan heeft de begrote verkooptaakstelling van € 250.000 ruimschoots doen overschrijden.

Verhuur en kleine grondverkopen (€ 643.000 V – I/S)
De verhuur- en (erf)pachtopbrengsten en kleine grondverkopen vallen circa € 0,6 miljoen hoger uit dan begroot. Dit wordt voor € 373.000 veroorzaakt door hoger uitgevallen tijdelijke verhuringen, afrekeningen van variabele erfpachtcanons en de afrekening met terugwerkende kracht van het erfpachtcontract voor flexwoningen aan de Dubbelbeek. Ook zijn er meer kleinere grondverkopen (aan bijvoorbeeld NUTS-bedrijven) geweest dan dat we jaarlijks begroten (voordeel € 269.000).

Een deel van het structurele voordeel is betrokken bij de MPB 2026-2029.

Overige verschillen (€ nihil)
Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Lagere rentelasten (€  3,6 miljoen V – I)
Als gevolg van een vertraging van de investeringen zijn de uitgaande kasstromen lager geweest dan begroot. Dat heeft ertoe geleid dat er geen nieuwe leningen zijn aangetrokken in 2025, terwijl in de begroting werd uitgegaan van € 70 miljoen aan nieuwe, lange leningen (tegen 3,5%) en een kleiner bedrag aan korte financiering. De lasten op lange leningen waren hierdoor € 2.450.000 lager en de rente op korte financiering ruim € 1,1 miljoen. Waar in de begroting nog werd uitgegaan van een externe rentelast van € 9,6 miljoen, is dat in werkelijkheid net onder de € 6,0 miljoen uitgekomen. Dit alles dient wel in het juiste perspectief te worden gezien. De voornaamste baten voor Treasury bestaan uit de toegerekende rente aan de diverse onderdelen binnen Apeldoorn. Waar de onderdelen minder betalen, ontvangt Treasury minder en omgekeerd. Omdat de netto rentelasten fors lager waren dan begroot, is het omslagrentepercentage ook fors verlaagd. Van 1,30% naar 0,70%. Treasury ontvangt de omslagrente over de totale activawaarde. Bij een omslagrente van 1,30% zou de opbrengst voor Treasury € 8.435.000 bedragen. Met een omslagrentepercentage van 0,70% is de toegerekende rente "slechts" € 4.542.000.

Baten

Verlaging rente-omslagpercentage (€ 4,2 miljoen N – I)
De baten in het taakveld Treasury zijn lager, doordat het rente-omslagpercentage is verlaagd van 1,30% naar 0,70%. Daarnaast waren er extra rentebaten op tijdelijke overliquiditeit die gedurende enkele perioden rentedragend op de rekening courant bij de schatkist heeft gestaan.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

OZB opbrengst niet- woningen (€ 0,7 miljoen V, waarvan € 0,2 miljoen V – I en € 0,5 miljoen V – S)
De opbrengst van de OZB niet woningen is in 2025 € 0,7 miljoen hoger uitgevallen dan geraamd. De meeropbrengst is hoofdzakelijk het gevolg van een aanpassing in het uitvoeringsbeleid van Tribuut met betrekking tot leegstandscontroles en meer volume bij de niet-woningen (€ 0,2 miljoen ). Door bij een vermoeden van gebruik direct de eigenaar aan te slaan en de informatieplicht nadrukkelijk bij de eigenaar neer te leggen, konden meer gebruikers van niet-woningen in de heffing worden betrokken (€ 0,4 miljoen).

Verder hebben wij een meeropbrengst (€ 0,1 miljoen) ten opzichte van de initiële begroting. Aangezien het hier een nieuwe ingevoerde werkwijze betreft en voor het eerst gewaardeerde niet-woningen gaat kon het effect vooraf niet kon worden ingeschat en heeft Tribuut geen melding kunnen maken bij het opstellen van de tussenrapportages.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Algemene Uitkering (€ 16,8 miljoen V - I)

De algemene uitkering Gemeentefonds is met ca. € 500 miljoen onze belangrijkste inkomstenbron en is voor 2025 gebaseerd op de meicirculaire 2024. Daarna hebben de circulaires van september 2024, mei 2025 en september 2025 geleid tot een hogere vergoeding en/of gewijzigde taken. Deze aanpassingen zijn verwerkt in door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen. Zoals in de Tussentijdse rapportage(s) gemeld ontvangen we in 2025 een hogere algemene uitkering dan is begroot en dat leidt tot een voordeel van afgerond € 16,8 miljoen. De volgende factoren liggen hieraan ten grondslag:

  a. wijziging van het accres (groei Gemeentefonds) en van de uitkeringsbasis;

  b. toevoegingen aan het fonds die niet leiden tot hogere uitgaven;

  c. verhoging van het cluster jeugdzorg op basis van het rapport van de commissie Van Ark;

  d. nacalculaties over vorige jaren (2022, 2023 en 2024).

Ad a.

De omvang van het Gemeentefonds wordt bepaald door het prijs- en volumedeel van het bruto binnenlands product. Vervolgens wordt het fonds verdeeld over alle gemeenten via een groot aantal maatstaven, zoals het aantal inwoners, aantal ouderen en aantal wooneenheden. Deze parameters worden door het Rijk regelmatig geactualiseerd wat leidt tot aanpassing van de algemene uitkering.  

Ad b.

Als de tussentijds ontvangen hogere bijdragen niet leiden tot hogere uitgaven dan ontstaat een voordeel in de jaarrekening. Dit is aan de orde bij bijvoorbeeld de gevolgen van de december-circulaire die tijdsmatig niet meer in een begrotingswijziging kan worden verwerkt.

Ad c.

Rijk en gemeenten verschillen al jaren van mening over de noodzakelijke vergoeding voor jeugdzorg in de algemene uitkering. Een 'taken en middelendiscussie' die ook aan de orde is bij de Wmo. In 2024 heeft de commissie Van Ark een advies uitgebracht over de haalbaarheid van de besparingsmaatregelen van de Hervormingsagenda jeugdzorg. Na een langdurige lobby van gemeenten en de VNG heeft dit in 2025 geleid tot een besluit van het kabinet om gemeenten in de periode 2025-2027 te compenseren voor hun hogere uitgaven. In 2025 ontvingen wij o.a. een compensatie van € 7,5 miljoen voor de tekorten op de jeugdzorg in 2023 en 2024.

Ad d.

Het duurt enkele jaren voordat een algemene uitkeringsjaar definitief door Het Rijk wordt vastgesteld. In de tussentijd worden de verdeelmaatstaven geactualiseerd en dat leidt tot nacalculaties. Deze waren in 2025 per saldo beperkt behalve een nabetaling over 2023 van € 607.000 die als balanspost (nog te ontvangen) in deze jaarrekening is verwerkt.

De structurele gevolgen van de hierboven genoemde circulaires hebben wij in de MPB 2026-2029 verwerkt. Het voordeel van € 16,8 miljoen in 2025 is dan ook incidenteel.

Regiodeal 3D (€ 5,4 miljoen N – I)
De gemeente Apeldoorn is kassier voor deze regiodeal en beheert de bijdragen van het rijk aan de projecten van deze deal. Deze lasten betreffen de bijdragen die Apeldoorn in 2025 aan deze projecten heeft uitgekeerd. Deze lasten hadden we niet begroot en tegenover deze lasten staat ook een extra baat.

Regiodeal Cleantechregio  (€ 441.000 N - I)
De gemeente Apeldoorn is kassier voor deze regiodeal en beheert de bijdragen van het Rijk en de provincie Gelderland aan de projecten van deze deal. Deze lasten betreffen de bijdragen die Apeldoorn in 2025 aan deze projecten heeft uitgekeerd. Deze lasten hadden we niet begroot en tegenover deze lasten staat ook een extra baat.

Stikstofrisico gebiedsontwikkelingen (€ 3,3 miljoen N – I)

Zoals gemeld in de paragraaf weerstandsvermogen van de Jaarrekening 2024 werd destijds een stikstofrisico voorzien. Op grond van nader onderzoek hierop nemen we dit risico als verlies in deze jaarrekening, gesaldeerd € 3,1 miljoen.

CAO gemeenten (€ 2,7 miljoen V – I)
Begin juni is de nieuwe CAO gemeenten definitief geworden. De doorlooptijd is twee jaar. De opgenomen loonstijging in het onderhandelingsresultaat is lager dan waar wij in de begroting 2025 rekening mee hebben gehouden. Voor 2025 bedraagt het voordeel € 2,7 miljoen.

Risico uren (€ 1,2 miljoen N – I)

Risico-uren hebben betrekking op salaris- en overheadkosten die niet op voorhand zijn gedekt in de begroting. Deze kosten moeten worden 'inverdiend'. Dit wil zeggen dat deze kosten gedurende het jaar worden toegerekend aan taakvelden of daaraan gerelateerde projecten. Omdat deze inzet en daarmee de dekking op voorhand niet bekend is, worden dit risico-uren genoemd.

In 2025 is er een nadeel van € 1,2 mln op de risico-uren. Dit bestaat uit:

• Een nadeel van € 800.000, omdat meer uren zijn verantwoord op werkzaamheden voor de algemene dienst dan begroot. De sturing op risico uren wordt verder verbeterd op zowel proces als prioritering.
• Een nadeel van € 300.000 doordat inhuurkosten 2024 in 2025 zijn geboekt, terwijl de bijbehorende opbrengsten (uren ) in 2024 zijn verantwoord.
• Een nadeel op de taakstelling op de overheadkosten behorende bij de risico-uren van € 100.000. Dit nadeel is ontstaan doordat minder uren konden worden toegerekend aan grondexploitatie projecten en investeringen. Alleen in deze situaties worden uren inclusief overhead doorbelast.

Rekening houdend met het nadeel dat betrekking heeft op 2024 bedraagt het nadeel over 2025 voor de risico uren € 0,9 miljoen. Daarnaast was het in 2025 mogelijk om meer overheadkosten aan PPI projecten toe te rekenen, het voordeel bedraagt € 0,3 miljoen. Dit voordeel is -vanwege BBV voorschriften- verantwoord op taakveld 8.1 in programma 2.

Saldo kostenplaatsen (€ 2,4 miljoen N - I)
Het voordeel op de personeelskostenplaats bedraagt per saldo € 2,4 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat vacatures moeilijk in te vullen zijn. Voor slechts een deel van de vacatures wordt ingehuurd.Het nadeel bij deze lasten moet in combinatie worden gezien met het voordeel bij de baten.

Overige verschillen (€ 360.000 N – I)

Dit betreft een aantal afwijkingen onder de rapportagegrens.

Baten

Regiodeal 3D (€ 5,4 miljoen V - I)
De gemeente Apeldoorn is kassier voor deze regiodeal en beheert de bijdragen van het rijk aan de projecten van deze deal. Deze baten betreffen de vergoeding van het rijk voor de bedragen die Apeldoorn in 2025 ten behoeve van deze projecten heeft uitgekeerd.

Regiodeal Cleantechregio  (€ 441.000 V - I)
De gemeente Apeldoorn is kassier voor deze regiodeal en beheert de bijdragen van het rijk en de provincie Gelderland aan de projecten van deze deal. Deze baten betreffen de vergoeding van het rijk en de provincie voor de bedragen die Apeldoorn in 2025 ten behoeve van deze projecten heeft uitgekeerd.

Saldo kostenplaatsen (€ 4,8 miljoen V - I)
Zie de toelichting saldi kostenplaatsen onder het kopje lasten.

Overige verschillen (€ 226.000 V – I)
Dit betreft een aantal afwijkingen onder de rapportagegrens.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Baten

Geen afwijking boven de rapportagegrens.

Bedrijfsvoeringsreserve  (€ 1,6 miljoen N – I)
De storting van € 1,6 miljoen storting betreft een gedeelte van het voordelig saldo personeelskosten plaatsen dat zoals gebruikelijk wordt gestort in de bedrijfsvoeringsreserve.

Baten

Kanaalzone Noord: Locatie Fuite (€ 9 miljoen N – I)
De geraamde verplaatsingsvergoeding van € 9 miljoen aan Bakkerij Fuite is in 2025 niet besteed. In de overeenkomst is afgesproken dat de eerste betaling zal plaatsvinden bij het in werking treden van de anterieure overeenkomst. Deze anterieure overeenkomst is nog niet overeengekomen in 2025, maar wordt naar verwachting in het voorjaar 2026 ondertekend. De transactie schuift hierdoor een jaar door. In de eerste begrotingswijziging van 2026 zal de € 9,0 miljoen euro opnieuw worden begroot. De dekking van deze transactie was voorzien uit reserves. Dit schuift eveneens door.

Bedrijfsvoeringsreserve ( € 1,4 miljoen V - I)
De bedrijfsvoeringsreserve mag maximaal € 2,0 miljoen bedragen. Door de gebruikelijke storting is het maximum met € 1,4 miljoen overschreden. De regels schrijven voor dat deze € 1,4 miljoen wordt onttrokken ten gunste van het jaarrekeningresultaat.