Jaarrekening

Mutaties reserves

Hieronder geven we een korte toelichting op de belangrijkste reserves en de ongewone veranderingen in 2025. Volgens het BBV bestaat het eigen vermogen uit drie categorieën: algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening.

Algemene reserve (07.54)

In de beginbalans is het voordelig rekeningresultaat van vorig jaar verrekend met de Algemene reserve. Voor een totaal overzicht van de mutaties verwijzen wij u naar de bijlage 'Algemene Reserve '.

Bestemmingsreserves (07.55)

Bestemmingsreserve Apeldoorn Ontwikkelt Fonds (toename € 10,4 miljoen)

Naar aanleiding van de vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2023-2026 is de Bestemmingsreserve Ontwikkeling Apeldoorn omgezet in de Bestemmingsreserve Apeldoorn Ontwikkel Fonds (AOF). In de bijlage 'Specificatie Apeldoorn Ontwikkelt Fonds ' ziet u welke bedragen uit het AOF we in 2025 hebben gebruikt en welke bedragen we erin hebben gestort.

Reserve overlopende projecten (ROP) (toename € 3,5 miljoen)

Elk jaar blijven op diverse projecten exploitatiebudgetten over. Er wordt getoetst in hoeverre deze budgetten in latere jaren nodig zijn om de doelen van de projecten te behalen of in hoeverre de budgetten kunnen vrijvallen ten behoeve van de integrale afweging. Wij stellen voor aan uw raad om € 18,9 miljoen exploitatiebudget naar de komende jaren door te schuiven via deze reserve. We doen dit voorstel in overeenstemming met de kaderstelling Nota Reserves en Voorzieningen 2023.

In de jaarrekening 2024 is € 15,3 miljoen in de reserve overlopende projecten meegenomen naar 2025. Van dit overlopende budget zijn in 2025 uitgaven gedaan ter grootte van € 7,5 miljoen. Er wordt voorgesteld om, getoetst aan de richtlijnen, € 6,7 miljoen als reserve overlopende projecten mee te nemen naar boekjaar 2026. Het resterende deel van € 1,1 miljoen valt vrij in 2025.

Vanuit 2025 stellen wij voor € 12,1 mln over te hevelen naar 2026. In totaal komt het saldo dat we overhevelen uit op € 18,9 miljoen.

Van de € 18,9 miljoen die als reserve overlopende projecten wordt meegenomen naar boekjaar 2026 is € 5 miljoen (26,5 %) ten behoeve van de implementatie van NIKA (natuurinclusief en klimaatadaptatief bouwen), € 4,4 miljoen (23,4 %) ten behoeve van Tijdelijke huisvesting Omnizorg en € 3,2 miljoen (17 %) ten behoeve van uitstel sloop en extra afschrijving oude pad op de locatie van het Veiligheidscentrum. Het overige deel van de Reserve overlopende projecten bestaat verder uit diverse kleinere projecten.

Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de bijlage 'Specificatie reserve overlopende projecten '.

Reserve hoger onderwijs (afname € 0,9 miljoen)

In 2017 heeft de Raad de reserve hoger onderwijs in het leven geroepen. Het doel is om meer hoger onderwijsactiviteiten te laten plaatsvinden. In latere jaren zijn extra middelen toegevoegd om een aantal concrete doelen te kunnen verwezenlijken. Dit heeft ertoe geleid dat deze reserve een onbestemd deel heeft en een aantal concrete doelstellingen heeft die geoormerkt zijn. Het bestemde deel is € 4.302.774  groot en het onbestemde € 476.075.

Reserve ophogen activeringsgrens (afname € 0,9 miljoen)

Naar aanleiding van de besluitvorming inzake de nota reserves en voorzieningen is de reserve ophogen activeringsgrens ingesteld. De onttrekking à € 0,9 mln betreft wat nodig is om de verhoging van de activeringsgrens te egaliseren.

Reserve groene compensaties (toename € 0,3 miljoen)

De reserve kent twee doelen:

1.Om nieuwe bomen aan te planten als gevolg van het kappen zonder vergunning in de witte     gebieden

2.Overgenomen verplichtingen om bos- en natuur te compenseren;

Als gevolg van projecten die indieners verplichten tot het betalen van een bedrag voor bos- en groencompensatie ontvangt de gemeente tussentijds bedragen. De kosten van de aanleg worden bekostigd middels een onttrekking uit deze reserve.

Reserve Warmtenet Kerschoten (toename € 25,3 miljoen)

De bestemmingsreserve Warmtenet Kerschoten is in 2025 door de raad ingesteld vanwege de gemeentelijke deelname in Warmte voor de Wijk. De waarde hiervan wordt bepaald door de waarde van de gemeentelijke aandelen in het bedrijf. Naast het benodigde eigen vermogen zullen door de gemeente (agio)stortingen worden gedaan. Deze middelen worden gestort voor specifieke doeleinden. Zo ziet de bijdrage ORT toe op het rendabel maken van de business case. Dit houdt in dat de gemeente hiervoor een verliesvoorziening moet treffen bij de jaarrekening.

Om de benodigde financiële middelen beschikbaar te houden ter dekking van de te treffen verliesvoorziening en de uitgestelde agiostorting kosten volloop, is voor deze middelen de nieuwe bestemmingsreserve ingesteld en de benodigde middelen hieraan toegevoegd. De bestemmingsreserve kan dan gedeeltelijk vrijvallen op het moment dat een verliesvoorziening c.q. afwaardering moet plaatsvinden waardoor het geen impact heeft op het jaarresultaat.

Reserve Onderwijshuisvesting (toename € 3,6 miljoen)

In het Financieel Perspectief 2025 is in de bijlage Onderwijshuisvesting (pagina 47–48) de actuele lijn vastgelegd rondom de reserve onderwijshuisvesting, zoals besproken bij de behandeling van de perspectievennota 2025 in de gemeenteraad (juli 2024).

Daarin is beschreven dat vanaf 2029 nieuwe bandbreedtes voor de reserve gaan gelden:

• een bovengrens van € 2,5 miljoen
• een minimumsaldo van € 1 miljoen

Deze aanpassing hangt samen met het normaliseren van het doel van de reserve. De reserve wordt voortaan uitsluitend ingezet voor incidentele lasten, zoals het afboeken van bestaande boekwaardes en het opvangen van incidentele tekorten binnen onderwijshuisvesting. Structurele lasten worden hiermee niet langer via de reserve gedekt.

Deze wijzigingen zijn in aanloop op de actualisatie van de Nota Reserves en Voorzieningen, die dit jaar geactualiseerd wordt en waar de nieuwe uitgangspunten in mee worden genomen.

Reserve Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MO/BW) (afname € 12,5 miljoen)

De reserve MO/BW dekt investeringen voor de transformatie naar beschermd thuis en de tijdelijke huisvesting van Omnizorg. In de MPB 2025-2028 is een aangepaste hoogte van het plafond van de bestemmingsreserve MO/BW vastgesteld op € 12,8 miljoen. Dit bedrag is opgebouwd uit € 7,1 miljoen voor de overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en € 5,7 miljoen voor de tijdelijke huisvesting Omnizorg. In 2025 is € 7,9 miljoen onttrokken om te komen tot het nieuw vastgestelde plafond. Daarnaast is € 4,65 miljoen onttrokken m.b.t. de tijdelijke huisvesting Omnizorg. Het saldo van de reserve per 31-12-2025 betreft € 7,1 miljoen voor de overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en een restantbedrag van € 1,025 miljoen voor de tijdelijke huisvesting Omnizorg.

Reserve minder milieubelastende sportvelden (afname € 0,3 miljoen)

Reserve is bestemd voor de dekking van meerkosten van vervanging van kunstgrasvelden door minder milieubelastende velden. Reserve is in 2023 opgericht en is in de jaren 2023 en 2024 gevoed met € 1.150.000 per jaar. In 2025 zijn er drie velden vervangen waarvoor € 100.000 per veld beschikbaar is gesteld. De boekingen hiervan zien we terug via budget kunstgrasvelden en leidt tot een onttrekking aan de reserve in 2025 van € 300.000.

Reserve frictiekosten (geen mutatie in 2025)

Het doel van de reserve frictiekosten is het bevorderen van arbeidsmobiliteit. Onder andere om verwachte toekomstige organisatieontwikkelingen te kunnen dekken. Bij een voordelig resultaat zal het saldo van het Loopbaancentrum (LBC) in de reserve worden gestort, gemaximeerd op € 2.000.000 volgens de nota reserves en voorzieningen. Een nadelig resultaat van het LBC zal worden onttrokken. Aangezien de reserve op zijn maximum staat, heeft er geen afstorting plaatsgevonden naar de reserve.

Reserve gebiedsgericht grondwaterbeheer (GGBA) (geen mutatie in 2025)

In het verleden hebben bedrijven verontreiniging veroorzaakt, waarbij met name ontvetters/reinigingsmiddelen in de ondergrond en het grondwater terecht zijn gekomen. Dit is een proces dat zich vaak gedurende decennia heeft afgespeeld. Deze verontreinigingen zijn inmiddels in het grondwater op diepten van 40 à 60 m beneden maaiveld terechtgekomen, waarbij ze zich (vaak) hebben vermengd met verontreinigingen uit andere bronnen. Deze verontreinigingen vormen een soort vlek, die zich over een groot gebied kan verspreiden; dit noemen we een pluim. Van deze pluimen kan vaak echter niet meer worden herleid vanuit welke bron ze zijn gekomen. De bronnen zelf zijn allemaal reeds gesaneerd.

Zolang de verontreiniging zich bevindt op de genoemde diepten is er geen humaan risico en hoeft er wettelijk geen actie te worden ondernomen. Praktisch is dat op genoemde diepten technisch ook niet of nauwelijks mogelijk. Anders wordt het als de verontreinigingen via kwel in lager gelegen gebieden aan de oppervlakte komen, bijvoorbeeld in vijvers of waterspeelplekken voor kinderen in woonwijken. Op het moment dat dit scenario zich voordoet, is de gemeente op basis van haar zorgtaak in kader van de omgevingwet, verplicht om te saneren of maatregelen te nemen.

In de huidige situatie heeft de gemeente de onderzoeks- en saneringsverplichtingen overgenomen van de eigenaren. Met Provincie Gelderland is overeengekomen dat Gemeente Apeldoorn één keer in de vijf jaren een monitoring verricht.

Naar aanleiding van jaarrekening 2021 is deze reserve qua opzet opnieuw bekeken of deze niet beter als voorziening kon worden gecategoriseerd.

Het is echter niet mogelijk om het risico of de eventuele verplichting naar redelijke wijze te bepalen/berekenen, aangezien het niet duidelijk is of de verontreiniging ooit aan de oppervlakte zal komen en indien wel, wanneer, waar en in welke mate. Derhalve is de reserve in stand gehouden. In 2025 zijn er geen mutaties geweest.

Bedrijfsvoeringsreserve (per saldo geen mutatie in 2025)

Deze reserve is per 31 december 2025 € 2,0 miljoen. Dit saldo is het resultaat van de verrekening van het saldo loonsom met de reserve en de onttrekking van de door de directieraad toegekende claims. De Raad heeft de bovengrens van deze reserve vastgesteld op een maximum van € 2,0 miljoen. Naar aanleiding hiervan is in 2025 € 0,9 mln afgeroomd ten gunste van het resultaat, mede omdat de stand van de reserve per 1 januari 2025 ook al € 2,0 mln was.

Egalisatiereserve Vastgoed (afname € 1.2 miljoen)

Deze egalisatiereserve dekt in samenhang met de vrijval vanuit de stelpost kapitaallasten vervangingen vastgoedbedrijf met ingang van 2024 de extra storting in de onderhoudsvoorziening vastgoedbedrijf.

Bij de Jaarrekening 2023 is als bestemmingsvoorstel deze (egalisatie)reserve ad € 6 miljoen ingesteld. Met ingang van 2024 is een extra storting in de onderhoudsvoorziening Vastgoedbedrijf aan de orde geweest. In samenhang met een steeds grotere vrijval vanuit de stelpost kapitaallasten vervangingen Vastgoedbedrijf, dekt deze reserve de komende jaren die extra storting af.

Voor Egalisatiereserves geldt dat tekorten en overschotten voor het vastgestelde doel kunnen worden onttrokken, dan wel gestort, zonder dat hiervoor een afzonderlijk Raadsbesluit vereist is. De mutatie wordt bij de jaarrekening verantwoord.

Reserve sportactiviteiten (toename < € 0,1 miljoen)

Ondersteuning van sportactiviteiten. De storting of onttrekking wordt jaarlijks door de raad in de MPB vastgesteld, dan wel middels een apart raadsbesluit.

Specifieke doelen van bestedingen uit de reserve zijn:

• Reorganisatie accommodaties (velden), zoals vervanging grasveld voetbalvereniging Groen Wit
• Reservering voor co-financiering bij subsidieaanbod ministerie/provincie
• Sportevenementen

Reserve Hoogspanning de Maten (afname < € 0,1 mln)

Reserve ten behoeve van het onder de grond brengen van hoogspanningslijnen De Maten en Woudhuis-Osseveld

Reserve topsportevenementen (afname € 0,2 miljoen)

De Topsportevenementenreserve is in 2009 door de raad ingesteld om het mogelijk te maken regelmatig te participeren in het naar Apeldoorn (in het bijzonder Omnisport) halen van topsportevenementen. De wisselende evenementenagenda zorgt voor fluctuaties, die met deze egalisatiereserve worden opgevangen. Het saldo rekeningresultaat op budget topsportevenementen wordt toegevoegd of onttrokken aan de reserve. In 2025 is dit een onttrekking, het saldo wordt hiermee nul.