Doelen & prestaties | 2. Al onze inwoners en bezoekers een vitale, sociale, gezonde en inspirerende leefomgeving bieden, door te zorgen voor een optimale infrastructuur op het gebied van sport, cultuur en erfgoed.

2. Sociaal Kapitaal - Al onze inwoners en bezoekers een vitale, sociale, gezonde en inspirerende leefomgeving bieden, door te zorgen voor een optimale infrastructuur op het gebied van sport, cultuur en erfgoed.
xxx
	Sport, Cultuur & Erfgoed zijn belangrijk voor inwoners en bezoekers en bepalen in grote mate de identiteit van Apeldoorn, de stad, de dorpen en het buitengebied. Participeren in Sport, Cultuur & Erfgoed houdt mensen mentaal en fysiek gezond en geven uitdrukking aan waar we vandaan komen, wie we willen zijn en wat we kunnen worden. Het zorgt voor een gezonde balans, verrijking, verdieping, inspiratie, ontspanning en ontmoeting. Kortom: het brengt leven in de brouwerij! Als gemeente hebben we de taak ervoor te zorgen dat er een goede infrastructuur staat, dat het aanbod toegankelijk is en dat onze inwoners kunnen meedenken en vooral -doen! Iedere inwoner van Apeldoorn moet zich op sportief, cultureel en erfgoedgebied kunnen ontplooien.

Wat hebben we bereikt in 2025?

	Zowel vanuit sport als cultuur en erfgoed is gewerkt aan een verbeterde infrastructuur. Hiermee is ons aanbod toegankelijker geworden voor onze inwoners en kunnen zij nog meer en beter meedenken en vooral meedoen in het sportieve, culturele of erfgoedleven van Apeldoorn. Sportinfrastructuur Er is gestart met het renoveren en verduurzamen van Sporthal Matenpark. Via de regeling voor sportinfrastructuur is subsidie verstrekt om sportaccommodaties duurzamer te maken. De locatiekeuze voor de vervangende sporthal Zuiderpark en een nieuwe Turnhal is gemaakt. Op het derde veld van Apeldoornse Boys wordt een nieuwe sport- en turnhal gerealiseerd. Daartoe is een externe partij geselecteerd met de opdracht: Begeleiding programma van eisen en aanbesteding Design & Build Sport en Turnhal zuid. Hypercube heeft haar onderzoeksresultaten van het onderzoek naar de noodzakelijke aanpassingen en/of investeringen, om Omnisport Apeldoorn als (internationale) topsportaccommodatie te behouden, aan de portefeuillehouder(s) opgeleverd. Vervolgonderzoek en nadere uitwerking van de onderzoeksresultaten vindt in 2026 plaats. Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn In verschillende werkgroepen van de zes thema’s is uitvoering gegeven aan de ambities van het Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn (SBA): Inclusie en Diversiteit, Ruimte voor Sport en Bewegen, Vitale Sport- en Beweegaanbieders, Vaardig in Bewegen, Sociaal Veilige Sport en de Maatschappelijke Waarde van Topsport. In 2025 zijn drie sportcafés over deze thema’s georganiseerd. Op de sportcafés komen vertegenwoordigers van sportverenigingen, sport- en beweegprofessionals, maatschappelijke partners en betrokken inwoners bij elkaar. Tijdens deze bijeenkomsten zijn de nieuwste ontwikkelingen binnen de thema’s van het SBA besproken en kennis, ervaring, uitdagingen en ambities met elkaar gedeeld. De sportcafés bieden ruimte om elkaar te inspireren en samen te werken aan een sportief en gezond Apeldoorn. Het SBA heeft 20 initiatieven met subsidie kunnen ondersteunen vanuit de Subsidieregeling Stimuleringsbudget initiatieven Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn. Deze initiatieven dragen bij aan de realisatie van de ambities van de verschillende thema’s en versterken het Apeldoorns sport- en beweegveld. Sportservice Apeldoorn (onderdeel van Accres) In 2025 is de nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Accres Apeldoorn afgerond. Voor het pakket ‘Sportservice: sporten en bewegen’ is de opdracht aangescherpt, zodat de sport- en beweeginterventies beter kunnen aansluiten op de behoefte van inwoners. De focus in de gemaakte afspraken ligt op inwoners voor wie de drempel tot sporten en bewegen het hoogst is, vooral in wijken en buurten met kwetsbare inwoners. Aan de hand van deze aanpak, ondersteund met data, willen we de impact van Sportservice verhogen. Vooruitlopend hierop is in 2025 al een start gemaakt met deze manier van werken. Naast de reguliere activiteiten heeft Sportservice in 2025 gewerkt aan de samenwerking, met een privaat-publiek karakter, met Univé Stad & Land, met onder andere als opbrengst de uitbreiding van de inzet van de Beweegmakelaar en de start van Only Friends Apeldoorn. Only Friends is een sportclub voor kinderen en jongeren met een beperking, waarvoor deelname aan (aangepast) sportaanbod bij een reguliere club niet haalbaar is. De initiatieven en samenwerkingen (zowel lokaal als regionaal) van Sportservice dragen duurzaam bij aan het verhogen van de sport- en beweegdeelname van onze inwoners. Samenwerking Ook in 2025 is de betrokkenheid van sport- en beweegorganisaties en maatschappelijke partners cruciaal gebleken voor het behalen van sportdoelen. Naast het belangrijke samenwerkingsplatform Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn en de bijbehorende activiteiten, zijn er ook door de Sportraad en Verenigingsadviseurs diverse bijeenkomsten georganiseerd om kennis en ervaringen uit te wisselen. De matchmaker Urban Sport en Cultuur heeft in 2025 de Urban Scene verder versterkt, onder andere met het Urban APD festival tijdens De Opening van het culturele seizoen in Apeldoorn. Topsport Net als in de jaren daarvoor zijn in 2025 diverse topsportevenementen in de Apeldoornse kernsporten in Apeldoorn georganiseerd. Naast relatief kleinere events zoals de eredivisie beachvolleybalcompetitie, de NK’s baanwielrennen en NK’s indooratletiek, organiseerde Libéma Profcyling, in nauwe samenwerking met provincie Gelderland en gemeente Apeldoorn, zeer succesvol het WK baanwielrennen voor junioren. Daarnaast zorgden de Nederlandse volleybaldames met hun Volleybal Nations League (VNL) wedstrijden een week lang voor een uitverkocht Omnisport Apeldoorn. Het grootste evenement in 2025 was het EK Indoor atletiek waaraan zelfs Koning Willem-Alexander een bezoek bracht. Een maatschappelijk activatieprogramma maakte onderdeel uit van de evenementen. In 2025 werd door de Wereld Volleybalbond FIVB het WK beachvolleybal 2027 aan Nederland toegekend. Dit betekent dat in 2027 Apeldoorn, naast Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, één van de speelsteden van dit WK zal zijn. Cultuur & Erfgoed 2025 was het eerste uitvoeringsjaar van de Cultuur- en Erfgoednota ‘Fundament voor Buitengewoon Talent, 2025-2030’. Daarbij is gewerkt aan het versterken van onze culturele en erfgoed infrastructuur (het fundament), aan talentontwikkeling en aan buitenbeleving. Enkele voorbeelden volgen hieronder. Fundament Conform de nota is het aantal cultuur- en erfgoedpartijen waarmee een meerjarige subsidierelatie bestaat uitgebreid. Naast de bestaande cultuur- en erfgoedpartners ACEC, CODA, Gigant, Orpheus, Orkest de Ereprijs, NJON, Maaiveld en het Erfgoedplatform Apeldoorn, zitten nu ook de volgende organisaties in de basis: Het Apeldoornsche Bosch, Stichting Wilhelminaring, Apeldoorn Photo, Internationale Masterclasses, Muziektent Oranjepark en de Culturele Pleinmarkt. Orpheus en Gigant hadden het afgelopen jaar feest, want bestonden respectievelijk 60 en 50 jaar. Gigant is daarnaast geholpen met een kleine interne verbouwing, om beter als klein en midden poppodium te kunnen fungeren. Voor een eventuele grotere popfaciliteit is een onderzoek uitgevoerd. In 2026 gaan we hiermee verder. Ook zullen we in 2026 de actualisatie van de subsidieregelingen afronden;, voor de culturele projectenregeling en de regeling amateurkunst is dat reeds gebeurd, het erfgoedfonds volgt hierna. Talentontwikkeling Op het gebied van talentontwikkeling zijn vooral onze organisaties aan zet. Ze worden gemotiveerd meer de dorpen en wijken in te trekken en ook om talentontwikkeling van elke generatie aan te wakkeren. Hierbij zetten we niet alleen in op klassieke muziek via NJON, Orkest de Ereprijs en de Internationale Masterclasses, maar ook op pop (Grasstalenten via Gigant of het Poppunt Stedendriehoek), urban (via de stadsrapper en de impuls jongerencultuur) en gemixt (denk aan Show Apeldoorn in Orpheus en het programma Orpheus Jong). Ook beeldende en toegepaste kunst wordt gestimuleerd, zowel laagdrempelig (via cursussen in Gigant en in het CODA Experiencelab) als voor gevestigde kunstenaars (via ACEC, CODA Apeldoorn Art en de Wilhelminaring). Daarnaast krijgt fotografie een groter podium en zetten we daarbij met name Apeldoorn Photo meer in hun kracht. Het gaat goed met het onderzoek naar een HBO erfgoedopleiding. De behoefte voor een dergelijke opleiding is in beeld gebracht, verder onderzoek volgt in 2026. Buitenbeleving Het grootste buitenbeleefmoment was onmiskenbaar DE OPENING van het landelijke culturele seizoen het afgelopen jaar in Apeldoorn. Hiermee hebben we niet alleen het evenement gehost, maar ook onze gemeente en het rijke culturele (amateur)leven stevig op de kaart gezet. Met grote podiumproducties, programma’s van instellingen, straattheater, urban- en korenfestivals, buitententoonstellingen en live kunstenaarsactiviteiten bruiste de stad. In totaal trokken we 75.000 bezoekers (buiten Koningsdag het drukste weekend in jaren) en hing er een fantastische sfeer. Maar dat is niet het enige dat is gebeurd. Met Het grote verhaal van Apeldoorn als vehikel zijn weer nieuwe verbeeldingen gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan de Pumptrackbaan Orden die verwijst naar de Middeleeuwse ijzerindustrie van Apeldoorn. Maar ook vanwege 80 jaar bevrijding zijn er nieuwe monumenten verschenen of bestaande monumenten opgeknapt of bijgewerkt. Bijzonder was de oplevering van de verbouwing van het Apeldoornsche Bosch en de speciale openstellingen van de bunker Seys Inquart. In het theehuis hebben weer twee nieuwe tentoonstellingen gedraaid die in totaal 10.000 bezoekers hebben gezien. Het was daarnaast een rijk jaar voor kunst in de openbare ruimte. Zo levert Museum voor KOR een nieuwe app op waarbij buitenkunst zelf te ontdekken is. Ook worden er nieuwe kunstwerken geplaatst. Zoals in het kader van DE OPENING twee murals in de binnenstad en een douchende aap in de Boschvijver. Er waren drie streetart-projecten (bij basisschool het Schrijvertje, bij Halte Immenberg en bij Halte Assel) en de Tuinvazen van Ineke Hans in het Amaliapark worden opgeleverd. Renovaties en herplaatsingen waren er ook: Het Adelaarsnest van Etienne Bagchus, De Sok van Lex Quartel en de Brug van Tirza Verrips.

Zowel vanuit sport als cultuur en erfgoed is gewerkt aan een verbeterde infrastructuur. Hiermee is ons aanbod toegankelijker geworden voor onze inwoners en kunnen zij nog meer en beter meedenken en vooral meedoen in het sportieve, culturele of erfgoedleven van Apeldoorn.

Sportinfrastructuur

Er is gestart met het renoveren en verduurzamen van Sporthal Matenpark. Via de regeling voor sportinfrastructuur is subsidie verstrekt om sportaccommodaties duurzamer te maken. De locatiekeuze voor de vervangende sporthal Zuiderpark en een nieuwe Turnhal is gemaakt. Op het derde veld van Apeldoornse Boys wordt een nieuwe sport- en turnhal gerealiseerd. Daartoe is een externe partij geselecteerd met de opdracht: Begeleiding programma van eisen en aanbesteding Design & Build Sport en Turnhal zuid.

Hypercube heeft haar onderzoeksresultaten van het onderzoek naar de noodzakelijke aanpassingen en/of investeringen, om Omnisport Apeldoorn als (internationale) topsportaccommodatie te behouden, aan de portefeuillehouder(s) opgeleverd. Vervolgonderzoek en nadere uitwerking van de onderzoeksresultaten vindt in 2026 plaats.

Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn

In verschillende werkgroepen van de zes thema’s is uitvoering gegeven aan de ambities van het Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn (SBA): Inclusie en Diversiteit, Ruimte voor Sport en Bewegen, Vitale Sport- en Beweegaanbieders, Vaardig in Bewegen, Sociaal Veilige Sport en de Maatschappelijke Waarde van Topsport. In 2025 zijn drie sportcafés over deze thema’s georganiseerd. Op de sportcafés komen vertegenwoordigers van sportverenigingen, sport- en beweegprofessionals, maatschappelijke partners en betrokken inwoners bij elkaar. Tijdens deze bijeenkomsten zijn de nieuwste ontwikkelingen binnen de thema’s van het SBA besproken en kennis, ervaring, uitdagingen en ambities met elkaar gedeeld. De sportcafés bieden ruimte om elkaar te inspireren en samen te werken aan een sportief en gezond Apeldoorn. Het SBA heeft 20 initiatieven met subsidie kunnen ondersteunen vanuit de Subsidieregeling Stimuleringsbudget initiatieven Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn. Deze initiatieven dragen bij aan de realisatie van de ambities van de verschillende thema’s en versterken het Apeldoorns sport- en beweegveld.

Sportservice Apeldoorn (onderdeel van Accres)

In 2025 is de nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Accres Apeldoorn afgerond. Voor het pakket ‘Sportservice: sporten en bewegen’ is de opdracht aangescherpt, zodat de sport- en beweeginterventies beter kunnen aansluiten op de behoefte van inwoners. De focus in de gemaakte afspraken ligt op inwoners voor wie de drempel tot sporten en bewegen het hoogst is, vooral in wijken en buurten met kwetsbare inwoners. Aan de hand van deze aanpak, ondersteund met data, willen we de impact van Sportservice verhogen. Vooruitlopend hierop is in 2025 al een start gemaakt met deze manier van werken. Naast de reguliere activiteiten heeft Sportservice in 2025 gewerkt aan de samenwerking, met een privaat-publiek karakter, met Univé Stad & Land, met onder andere als opbrengst de uitbreiding van de inzet van de Beweegmakelaar en de start van Only Friends Apeldoorn. Only Friends is een sportclub voor kinderen en jongeren met een beperking, waarvoor deelname aan (aangepast) sportaanbod bij een reguliere club niet haalbaar is. De initiatieven en samenwerkingen (zowel lokaal als regionaal) van Sportservice dragen duurzaam bij aan het verhogen van de sport- en beweegdeelname van onze inwoners.

Samenwerking

Ook in 2025 is de betrokkenheid van sport- en beweegorganisaties en maatschappelijke partners cruciaal gebleken voor het behalen van sportdoelen. Naast het belangrijke samenwerkingsplatform Sport- en Beweegakkoord Apeldoorn en de bijbehorende activiteiten, zijn er ook door de Sportraad en Verenigingsadviseurs diverse bijeenkomsten georganiseerd om kennis en ervaringen uit te wisselen. De matchmaker Urban Sport en Cultuur heeft in 2025 de Urban Scene verder versterkt, onder andere met het Urban APD festival tijdens De Opening van het culturele seizoen in Apeldoorn.

Topsport

Net als in de jaren daarvoor zijn in 2025 diverse topsportevenementen in de Apeldoornse kernsporten in Apeldoorn georganiseerd. Naast relatief kleinere events zoals de eredivisie beachvolleybalcompetitie, de NK’s baanwielrennen en NK’s indooratletiek, organiseerde Libéma Profcyling, in nauwe samenwerking met provincie Gelderland en gemeente Apeldoorn, zeer succesvol het WK baanwielrennen voor junioren. Daarnaast zorgden de Nederlandse volleybaldames met hun Volleybal Nations League (VNL) wedstrijden een week lang voor een uitverkocht Omnisport Apeldoorn. Het grootste evenement in 2025 was het EK Indoor atletiek waaraan zelfs Koning Willem-Alexander een bezoek bracht. Een maatschappelijk activatieprogramma maakte onderdeel uit van de evenementen. In 2025 werd door de Wereld Volleybalbond FIVB het WK beachvolleybal 2027 aan Nederland toegekend. Dit betekent dat in 2027 Apeldoorn, naast Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, één van de speelsteden van dit WK zal zijn.

Cultuur & Erfgoed

2025 was het eerste uitvoeringsjaar van de Cultuur- en Erfgoednota ‘Fundament voor Buitengewoon Talent, 2025-2030’. Daarbij is gewerkt aan het versterken van onze culturele en erfgoed infrastructuur (het fundament), aan talentontwikkeling en aan buitenbeleving. Enkele voorbeelden volgen hieronder.

Fundament

Conform de nota is het aantal cultuur- en erfgoedpartijen waarmee een meerjarige subsidierelatie bestaat uitgebreid. Naast de bestaande cultuur- en erfgoedpartners ACEC, CODA, Gigant, Orpheus, Orkest de Ereprijs, NJON, Maaiveld en het Erfgoedplatform Apeldoorn, zitten nu ook de volgende organisaties in de basis: Het Apeldoornsche Bosch, Stichting Wilhelminaring, Apeldoorn Photo, Internationale Masterclasses, Muziektent Oranjepark en de Culturele Pleinmarkt.

Orpheus en Gigant hadden het afgelopen jaar feest, want bestonden respectievelijk 60 en 50 jaar. Gigant is daarnaast geholpen met een kleine interne verbouwing, om beter als klein en midden poppodium te kunnen fungeren. Voor een eventuele grotere popfaciliteit is een onderzoek uitgevoerd. In 2026 gaan we hiermee verder. Ook zullen we in 2026 de actualisatie van de subsidieregelingen afronden;, voor de culturele projectenregeling en de regeling amateurkunst is dat reeds gebeurd, het erfgoedfonds volgt hierna.

Talentontwikkeling

Op het gebied van talentontwikkeling zijn vooral onze organisaties aan zet. Ze worden gemotiveerd meer de dorpen en wijken in te trekken en ook om talentontwikkeling van elke generatie aan te wakkeren. Hierbij zetten we niet alleen in op klassieke muziek via NJON, Orkest de Ereprijs en de Internationale Masterclasses, maar ook op pop (Grasstalenten via Gigant of het Poppunt Stedendriehoek), urban (via de stadsrapper en de impuls jongerencultuur) en gemixt (denk aan Show Apeldoorn in Orpheus en het programma Orpheus Jong). Ook beeldende en toegepaste kunst wordt gestimuleerd, zowel laagdrempelig (via cursussen in Gigant en in het CODA Experiencelab) als voor gevestigde kunstenaars (via ACEC, CODA Apeldoorn Art en de Wilhelminaring). Daarnaast krijgt fotografie een groter podium en zetten we daarbij met name Apeldoorn Photo meer in hun kracht.

Het gaat goed met het onderzoek naar een HBO erfgoedopleiding. De behoefte voor een dergelijke opleiding is in beeld gebracht, verder onderzoek volgt in 2026.

Buitenbeleving

Het grootste buitenbeleefmoment was onmiskenbaar DE OPENING van het landelijke culturele seizoen het afgelopen jaar in Apeldoorn. Hiermee hebben we niet alleen het evenement gehost, maar ook onze gemeente en het rijke culturele (amateur)leven stevig op de kaart gezet. Met grote podiumproducties, programma’s van instellingen, straattheater, urban- en korenfestivals, buitententoonstellingen en live kunstenaarsactiviteiten bruiste de stad. In totaal trokken we 75.000 bezoekers (buiten Koningsdag het drukste weekend in jaren) en hing er een fantastische sfeer.

Maar dat is niet het enige dat is gebeurd. Met Het grote verhaal van Apeldoorn als vehikel zijn weer nieuwe verbeeldingen gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan de Pumptrackbaan Orden die verwijst naar de Middeleeuwse ijzerindustrie van Apeldoorn. Maar ook vanwege 80 jaar bevrijding zijn er nieuwe monumenten verschenen of bestaande monumenten opgeknapt of bijgewerkt. Bijzonder was de oplevering van de verbouwing van het Apeldoornsche Bosch en de speciale openstellingen van de bunker Seys Inquart. In het theehuis hebben weer twee nieuwe tentoonstellingen gedraaid die in totaal 10.000 bezoekers hebben gezien.

Het was daarnaast een rijk jaar voor kunst in de openbare ruimte. Zo levert Museum voor KOR een nieuwe app op waarbij buitenkunst zelf te ontdekken is. Ook worden er nieuwe kunstwerken geplaatst. Zoals in het kader van DE OPENING twee murals in de binnenstad en een douchende aap in de Boschvijver. Er waren drie streetart-projecten (bij basisschool het Schrijvertje, bij Halte Immenberg en bij Halte Assel) en de Tuinvazen van Ineke Hans in het Amaliapark worden opgeleverd. Renovaties en herplaatsingen waren er ook: Het Adelaarsnest van Etienne Bagchus, De Sok van Lex Quartel en de Brug van Tirza Verrips.